Iako je privredna aktivnost u razvijenim ekonomijama u posljednjim godinama usporena, novčane doznake koje dijaspora šalje u Bosnu i Hercegovinu nastavljaju rasti i potvrđuju status jednog od najstabilnijih izvora priliva stranog kapitala. U uslovima valutnog odbora, ovakvi stabilni devizni tokovi imaju presudnu ulogu u očuvanju monetarne stabilnosti zemlje i jačanju povjerenja u domaću valutu.
Prema podacima Centralne banke Bosne i Hercegovine, u prvih devet mjeseci 2025. godine personalni transferi iz inostranstva iznosili su 3,26 milijardi konvertibilnih maraka, što predstavlja oko 7,8 posto bruto domaćeg proizvoda. Ovaj novac direktno utiče na raspoloživi dohodak domaćinstava, njihovu potrošnju i opšti životni standard, a posebno je značajan za porodice s nižim primanjima, kojima često predstavlja ključni izvor finansijske sigurnosti.
Podaci iz prethodnih godina dodatno potvrđuju kontinuirani rast ovih priliva. Ukupni tekući transferi u 2023. godini iznosili su 5,26 milijardi KM, od čega su novčane doznake iz inostranstva činile 3,79 milijardi KM. Tokom 2024. godine zabilježen je dodatni rast, pa su ukupni tekući transferi dostigli 5,69 milijardi KM, dok su doznake iz dijaspore iznosile 4,16 milijardi KM.
Iz Centralne banke BiH ističu da doznake iz inostranstva snažno utiču na novčane tokove u zemlji, životni standard stanovništva i nivo deviznih rezervi. One predstavljaju stabilan i pouzdan izvor stranih sredstava te važan segment ukupnih finansijskih tokova u Bosni i Hercegovini.
Osim direktnog uticaja na domaćinstva, priliv doznaka ima pozitivan efekat i na devizne rezerve Centralne banke. S obzirom na to da je Bosna i Hercegovina neto uvoznik roba, ovi transferi značajno doprinose prihodima na tekućem računu i u velikoj mjeri ublažavaju njegov deficit.
Iako ne postoje precizni zvanični podaci o državama iz kojih pristiže najveći dio doznaka, procjenjuje se da najveći iznos dolazi iz zemalja zapadne Evrope, Skandinavije i Sjeverne Amerike, gdje živi najbrojniji dio bh. dijaspore.
Zbog visokog udjela radničkih doznaka u bruto domaćem proizvodu, one se prvenstveno posmatraju kao stabilan izvor deviznih priliva koji pozitivno utiče na platni bilans i nivo deviznih rezervi. Time se dodatno jača monetarna stabilnost i održavanje valutnog odbora. Centralna banka BiH, iako kao glavni instrument monetarne politike koristi obaveznu rezervu, kontinuirano prati kretanje doznaka kako bi procijenila njihov uticaj na novčanu masu, potrošnju i moguće inflatorne pritiske.
U Centralnoj banci naglašavaju i da doznake imaju važnu ulogu u ukupnoj ekonomskoj aktivnosti jer povećavaju raspoloživi dohodak građana i pretežno podstiču potrošnju. Istovremeno se ističe potreba da se, kroz odgovarajuće razvojne politike, dio ovih sredstava usmjeri ka investicijama i proizvodnim sektorima kako bi se osigurao dugoročno održiv ekonomski rast.
Napominje se i da postoje procjene o transferima koji se realizuju putem neformalnih kanala, te da su oni uključeni u ukupne podatke o transferima koji se javno objavljuju.
Centralna banka BiH intenzivno radi na uvođenju sistema instant plaćanja s ciljem da finansijske transakcije budu brže, sigurnije i povoljnije za građane i privredu. Ovakav sistem omogućava procesuiranje uplata u realnom vremenu, podstiče korištenje elektronskih kanala plaćanja i nudi dodatne mogućnosti, poput upotrebe QR kodova u mobilnim aplikacijama.
Poseban značaj ima i proces priključenja SEPA području, koji CBBiH koordinira i za koji se intenzivno pripremaju tehničke i zakonske pretpostavke. To bi omogućilo znatno brže i jeftinije prekogranične platne transakcije u eurima, što bi imalo pozitivan efekat kako na privredu, tako i na građane. U kontekstu doznaka iz dijaspore, ovaj proces bi značajno olakšao i ubrzao priliv sredstava uz niže troškove slanja.
U okviru kontinuiranih aktivnosti finansijske edukacije stanovništva, Centralna banka BiH informiše javnost o savremenim trendovima u digitalnim i bezgotovinskim plaćanjima. U saradnji sa međunarodnim partnerima, pripremljeni su i edukativni materijali koji građanima pružaju uvid u prednosti, tehničke zahtjeve i moguće rizike savremenih platnih sistema, a u pripremi su i unaprijeđene verzije koje će obuhvatiti najnovije trendove u oblasti instant i SEPA plaćanja.