Njemačka ostaje snažan partner misije EUFOR-a i visokog predstavnika Christiana Schmidta, dok novi dokument njemačke vlade pokazuje nešto drugačiji pristup političkoj situaciji u Bosni i Hercegovini i sve otvorenije upozorava na blokade koje dolaze iz različitih političkih centara.
Tokom rasprave u njemačkom Bundestagu o produženju angažmana njemačkih vojnika u okviru misije EUFOR Althea u Bosni i Hercegovini, posebnu pažnju privukao je novi izvještaj njemačke vlade u kojem se, za razliku od ranijih godina, više ne spominje direktno Milorad Dodik niti njegova secesionistička retorika.
Umjesto toga, u dokumentu se govori o “autonomaškim tendencijama” u Republici Srpskoj, ali i o djelovanju “drugih nacionalističkih aktera” koji, prema ocjeni Berlina, blokadama dodatno otežavaju funkcionisanje države i provođenje reformi.
Njemačka vlada istovremeno potvrđuje nastavak pune podrške misiji EUFOR-a, evropskom putu Bosne i Hercegovine i radu visokog predstavnika Christiana Schmidta.
S obzirom na to da se Republika Srpska u dokumentu direktno spominje u kontekstu autonomističkih politika, dio političkih analitičara smatra da se formulacija o “drugim nacionalističkim akterima” odnosi i na određene hrvatske političke strukture u Bosni i Hercegovini. Time se može naslutiti promjena fokusa njemačkih kritika, koje se više ne usmjeravaju isključivo prema Banjoj Luci.
U izvještaju se politički sistem Bosne i Hercegovine opisuje kao duboko podijeljen i opterećen brojnim mehanizmima blokade i veta, što ozbiljno usporava donošenje odluka i reformske procese.
Berlin podsjeća da je Evropsko vijeće još u martu 2024. godine odobrilo otvaranje pristupnih pregovora Bosne i Hercegovine sa Evropskom unijom, ali upozorava da su za nastavak evropskog puta potrebni dodatni koraci u oblasti demokratije, vladavine prava i jačanja institucija.
Njemačka vlada također upozorava da je Bosna i Hercegovina posebno osjetljiva na spoljne pokušaje destabilizacije zbog slabih institucija i dugotrajnih političkih podjela. U dokumentu se navodi da je nakon ruske invazije na Ukrajinu dodatno povećan rizik od destabilizacije regiona, uključujući i Bosnu i Hercegovinu.
Podsjeća se i da je mandat EUFOR-a produžen jednoglasnom odlukom Vijeća sigurnosti Ujedinjenih nacija krajem oktobra 2025. godine, što Berlin vidi kao važan signal međunarodne podrške stabilnosti Bosne i Hercegovine.
Pored vojnog angažmana, Njemačka nastavlja ulagati i u projekte razvoja demokratije, jačanja nezavisnih medija, ekonomskog razvoja, energetike, borbe protiv trgovine ljudima i klimatskih projekata u Bosni i Hercegovini.
Prema pisanju njemačkih i regionalnih medija, vlada kancelara Friedricha Merza ostaje čvrsto uz Christiana Schmidta i ne podržava ideje o njegovom prijevremenom odlasku sa funkcije visokog predstavnika.