data-nosnippet>
Iranski ambasador u Njemačkoj Madžid Nili zatražio je od njemačkih vlasti dodatna pojašnjenja u vezi s ulogom vazduhoplovne baze Ramstein Air Base, postavljajući pitanje da li bi njeno eventualno korištenje od strane Sjedinjene Američke Države u napadima na Iran moglo biti kvalifikovano kao “agresija” u skladu s Rezolucija UN-a 3314.
Prema toj rezoluciji, situacija u kojoj jedna država napada drugu koristeći teritoriju treće zemlje može se smatrati činom agresije. Ipak, ambasador je naglasio da ne iznosi tvrdnje o konkretnom slučaju: “Još ne znamo da li se to odnosi na Ramštajn ili ne”, rekao je Nili, prenosi Deutsche Welle.
Baza Ramštajn, smještena u saveznoj pokrajini Rajnland-Palatinat, predstavlja najveći američki vazduhoplovni objekat u Evropi i ključnu logističku tačku za operacije širom više kontinenata.
“Vazduhoplovna baza Ramštajn je izuzetno važno logističko čvorište američke vojske. Baza se naziva i kapijom Evrope. Odavde letovi iz SAD-a nastavljaju ka Africi i Bliskom i Srednjem istoku”, kaže bivši zvaničnik NATO Vilijam Alberk u razgovoru za DW.
Pravni okvir za korištenje ove baze temelji se na Sporazumu o boravku iz 1954. godine, čija je primjena potvrđena i nakon ponovnog ujedinjenja Njemačke 1990. godine. Dodatno, status američkih snaga regulisan je i odredbama NATO sporazuma o stacioniranju vojnih snaga. Iako se baza nalazi na teritoriji Njemačke, uživa poseban režim, što znači da njemačke vlasti mogu pristupiti objektu samo uz odobrenje američke komande.
Nejasna uloga u operacijama protiv Irana
Kada je riječ o aktuelnim dešavanjima, precizna uloga baze Ramštajn u američkim operacijama protiv Irana i dalje nije jasno definisana. Ipak, pojedini stručnjaci navode da ova baza primarno ima logističku, a ne operativnu borbenu funkciju.
“Ramštajn nije centar za borbene operacije”, istakao je Alberk.
Na početku sukoba, Španija je ograničila korištenje svojih vojnih baza za američke aktivnosti, smatrajući da bi takve operacije mogle biti u suprotnosti s međunarodnim pravom. Slične zahtjeve u Njemačkoj iznijela je politička stranka Die Linke.
S druge strane, njemački ministar odbrane Boris Pistorius za sada ne vidi razlog za ograničavanje američkih aktivnosti u Ramštajnu.
“Trenutno ne vidim razlog da sumnjam u legalnost upotrebe Ramštajna”, rekao je.
Postoji li mogućnost promjene?
Otvara se i pitanje da li Njemačka uopće može ograničiti korištenje ove baze. Prema riječima stručnjaka, takav potez bio bi izuzetno složen i politički osjetljiv.
“Može li Njemačka uopće bilo šta da promijeni u vezi s korištenjem baze? – Bilo bi veoma teško ograničiti američke operacije u Ramštajnu. Ako bi zaista htjeli, mogli bi, ali bi to bilo veoma neobično i ne mislim da to žele”, kaže Alberk.
Podsjeća i na to da SAD raspolažu i drugim značajnim vojnim kapacitetima u Njemačkoj, te da Berlin ne želi dovoditi u pitanje strateško partnerstvo.
Prema analizi naučne službe Bundestaga, Sporazum o boravku i NATO statusni sporazum mogu se formalno otkazati, ali bi takav proces podrazumijevao prelazni period od dvije godine. Čak i u tom slučaju, eventualna odluka ne bi imala neposredan utjecaj na aktuelne vojne operacije.
Kontroverze oko dronova
Baza Ramštajn već godinama izaziva polemike zbog svoje uloge u upravljanju američkim bespilotnim letjelicama. Njena funkcija u nadzoru i koordinaciji operacija dronovima otvorila je rasprave o mogućem učešću Njemačke u ciljanim napadima, posebno u Aziji i Africi.
Ova pitanja bila su predmet i sudskih postupaka. Jedan od slučajeva odnosio se na napade dronovima u Jemenu 2012. godine, kada su stradali civili. Tužbu su podnijeli članovi porodica žrtava, tvrdeći da je baza Ramštajn imala ulogu u operacijama. Godine 2025. Savezni ustavni sud presudio je da je korištenje baze u tom slučaju bilo zakonito, ali je istovremeno naglašeno da takva odluka ne predstavlja neograničeno odobrenje za buduće vojne aktivnosti.
Politički kontekst i stavovi iz prošlosti
U međuvremenu, bivši njemački kancelar Gerhard Schröder podsjetio je na odluke iz perioda rata u Iraku 2003. godine, kada Njemačka nije direktno učestvovala u sukobu, ali je omogućila korištenje svoje infrastrukture američkim snagama.
“Naravno da smo im stavili aerodrome na raspolaganje i odobrili prelete. Ali važno je da nismo učestvovali u ratu”, izjavio je Schröder u intervjuu za medije.
Ova izjava ponovo otvara pitanje granice između logističke podrške i direktnog učešća u vojnim operacijama, posebno u kontekstu aktuelnih tenzija i potencijalnih sukoba.