data-nosnippet>
Oštre reakcije nakon Dodikovih izjava u SAD-u: Optužbe za revizionizam i manipulaciju historijom BiH
Tokom nedavne posjete Sjedinjenim Američkim Državama, predsjednik entiteta Republika Srpska Milorad Dodik izazvao je snažne reakcije javnosti nakon intervjua i javnih nastupa u kojima je iznio niz spornih tvrdnji o Bosni i Hercegovini, njenoj historiji i političkim odnosima u zemlji.
Njegove izjave, izrečene u medijskom prostoru koji nije detaljno upoznat sa složenim historijskim i političkim okolnostima u Bosni i Hercegovini, mnogi analitičari ocijenili su kao pokušaj reinterpretacije činjenica i oblik političkog narativa usmjerenog na jačanje dugogodišnjih političkih ciljeva. Prema njihovim ocjenama, takvi nastupi imaju potencijal da stvore pogrešnu sliku o stvarnim historijskim događajima i ulozi različitih aktera tokom ratnih perioda.
Posebnu pažnju izazvale su izjave u kojima je Dodik tvrdio da su „muslimani organizovali koncentracione logore“, što su brojni stručnjaci, istraživači i javni komentatori ocijenili kao historijski neutemeljene tvrdnje i ozbiljno iskrivljavanje utvrđenih činjenica. Historijska dokumentacija, svjedočenja preživjelih i pravosnažne presude međunarodnih sudova jasno potvrđuju postojanje logora u Bosni i Hercegovini tokom agresije devedesetih godina, uključujući Omarsku, Keraterm, Trnopolje, Manjaču, Batković i druge lokacije.
Ovi logori dokumentovani su kroz brojne sudske postupke pred Međunarodnim krivičnim tribunalom za bivšu Jugoslaviju, kao i kroz domaće pravosudne procese, te su ostali trajni simboli teških zločina, sistematskih kršenja ljudskih prava i stradanja civila. Negiranje ili relativiziranje ovih činjenica u stručnim i međunarodnim krugovima smatra se oblikom historijskog revizionizma koji dodatno opterećuje procese pomirenja i stabilizacije.
Analitičari upozoravaju da ovakve izjave predstavljaju kontinuitet političke retorike koja Bosnu i Hercegovinu prikazuje kao nestabilnu državu, dok se pojedine etničke zajednice predstavljaju kroz sigurnosnu prizmu. Prema njihovim ocjenama, takav narativ često ima političku funkciju u međunarodnom prostoru, gdje se nastoji uticati na percepciju stranih vlada, institucija i javnosti.
Dodatne reakcije izazvale su Dodikove tvrdnje o američkim sankcijama koje su mu ranije uvedene. On je naveo da su sankcije politički motivisane, dok zvanična obrazloženja američkih institucija ukazuju na zabrinutost zbog aktivnosti koje su ocijenjene kao prijetnja Dejtonskom mirovnom sporazumu i ustavnom poretku Bosne i Hercegovine.
U svojim javnim nastupima Dodik je govorio i o vanjskopolitičkoj orijentaciji, ističući potrebu razvoja odnosa sa globalnim akterima poput Sjedinjenih Američkih Država, Rusije i Izraela, što su pojedini politički posmatrači protumačili kao poruku o redefinisanju političkih prioriteta. Takve izjave dodatno su pojačale raspravu o budućem pravcu Bosne i Hercegovine i njenoj međunarodnoj poziciji.
Sagovornici iz akademske i političke zajednice ističu da retorika koja se fokusira na prošlost, historijske sporove i političke sukobe ne doprinosi rješavanju ključnih pitanja sa kojima se suočavaju građani, uključujući ekonomski razvoj, socijalnu stabilnost i institucionalno jačanje države. Naglašavaju da historijske činjenice, potvrđene kroz sudske presude i relevantnu dokumentaciju, ostaju trajno zabilježene, bez obzira na političke interpretacije koje se pojavljuju u javnom prostoru.
Zbog svega navedenog, Dodikovi nastupi u Sjedinjenim Američkim Državama ponovo su otvorili ozbiljnu raspravu o političkoj odgovornosti javnih zvaničnika, ulozi historije u savremenim političkim odnosima i posljedicama koje ovakve izjave mogu imati na stabilnost Bosne i Hercegovine i njen međunarodni ugled.