Parada 9. januara pod lupom: Među zvanicama i lica s optužnica i američke crne liste

Obilježavanje 9. januara, dana koji je Ustavni sud Bosne i Hercegovine proglasio neustavnim praznikom, i ove godine okupilo je brojne zvaničnike Republike Srpske, među kojima su i osobe pod sankcijama Sjedinjenih Američkih Država i drugih zemalja, kao i pojedini funkcioneri iz Srbije protiv kojih se vode sudski postupci, objavio je Detektor.

Milorad Dodik, predsjednik SNSD-a, obilježavanje 9. januara započeo je sinoć u Banjoj Luci, gdje je ugostio američkog lobistu srpskog porijekla Roda Blagojevicha. Centralni dio programa nastavljen je svečanim defileom i akademijom, uz prisustvo političkog, bezbjednosnog i vjerskog vrha Republike Srpske.

Na svečanom defileu govorio je Željko Budimir, ministar unutrašnjih poslova Republike Srpske, koji je poručio da je svaki dan postojanja ovog entiteta velika pobjeda, jer je, kako je naveo, izložen kontinuiranim napadima već tri decenije.

“Mi smo jedan od posljednjih naroda u Evropi u kojima se Hristos rađa u nama i među nama. Zbog toga je rođena Republika Srpska treći dan po Božiću. Odmah po rođenju čuo se urlik rata i 26.000 najboljih sinova je palo za Republiku Srpsku pri njenom rođenju. Od te 1995. do danas konstantno nas napadaju. Zato je 2025. godina bila teška i izazovna. Napali su predsjednika koji je simbol njenog jedinstva. Slava Bogu imali smo Milorada Dodika koji je mogao da nosi tu vrstu istorijskog tereta“, rekao je Budimir.

Detektor je ranije objavio da su Budimir i Siniša Kostrešević, direktor Policije RS-a, sredinom septembra 2025. godine boravili u Rusiji, gdje su se sastali s Oleg Anatoljevič Baranov, načelnikom uprave unutrašnjih poslova Moskve, koji se nalazi pod međunarodnim sankcijama zbog teških kršenja ljudskih prava.

Baranov je prije dvije godine stavljen na listu sankcija Evropske unije jer je uprava pod njegovim rukovodstvom, kako je navedeno u obrazloženju, “pratila i proizvoljno pritvarala nezavisne novinare i opozicione aktiviste koji su učestvovali u mirnim protestima” u znak podrške Alekseju Navaljnom, koji je kasnije preminuo u ruskom zatvoru.

Ko je sve bio na paradi

Dodik je, kako navodi Detektor, obilježavanje započeo privatnim susretom s Rodom Blagojevichem, bivšim guvernerom američke savezne države Illinois, koji je ranije osuđen za korupciju. Blagojevich je u Banjoj Luci predstavljen kao prijatelj Republike Srpske, iako je Detektor ranije utvrdio da se taj odnos temelji na ugovoru između njegove firme i Vlade RS-a, potpisanom 27. marta, kojim se obavezao da lobira u SAD-u za honorar čiji iznos nije javno objavljen.

Dodik, koji je ranije obnašao funkciju predsjednika Republike Srpske, nalazi se pod sankcijama više evropskih zemalja zbog, kako je navedeno u obrazloženjima, pokušaja podrivanja ustavnog poretka i funkcionalnosti Bosne i Hercegovine. Zabranu ulaska i zamrzavanje imovine ranije su mu uvele Slovenija, Velika Britanija, Litvanija, Njemačka, Austrija i Poljska.

Detektor je ranije izvijestio da je OFAC uklonio Dodika i njegove bliske političke saradnike s američke liste sankcija, a sagovornici ovog medija taj potez su ocijenili kao rezultat intenzivnog lobiranja.

Na svečanoj akademiji prisustvovao je i Nikola Špirić, član Kolegija Doma naroda Parlamentarne skupštine BiH, kojem su Sjedinjene Američke Države još 2018. godine uvele sankcije.

“Nikola Špirić bio je uključen u javnu korupciju i ostvario je korist od iste, uključujući ostvarivanje nepropisne koristi tokom obavljanja javnih funkcija i ometanja javnih procesa tokom svog mandata kao član Predstavničkog doma Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine”, navodi se u odluci State Departmenta, kojom su sankcije uvedene i članovima njegove uže porodice.

Gosti iz Srbije i crkveni vrh

Obilježavanju su prisustvovali i izaslanici iz Srbije. Među njima su bili patrijarh srpski Porfirije, koji je ranije negirao genocid u Srebrenici i sastajao se s ruskim crkvenim i državnim vrhom, zatim Đuro Macut, premijer Republike Srbije, te ministar kulture Nikola Selaković, protiv kojeg je u Srbiji podignuta optužnica za organizovani kriminal.

U prvom redu defilea našli su se i Željka Cvijanović te Nenad Stevandić. Oboje su se ranije nalazili na američkoj listi sankcija, dok je Cvijanović i dalje pod sankcijama Ujedinjenog Kraljevstva, koje su, prema ranijem saopćenju ambasade, na snazi zbog antidejtonskog djelovanja.

Noćni vukovi i poruke iz inostranstva

Kao i prethodnih godina, u defileu su učestvovali i predstavnici ruske motogrupe Noćni vukovi, koja se nalazi na listi sankcija Evropske unije zbog uloge njenih članova u aneksiji Krima. Predsjedniku grupe, Aleksandar Zaldostanov, poznatom kao Hirurg, zabranjen je ulazak u Bosnu i Hercegovinu.

Neustavni dan RS-a čestitan je i putem Telegrama. Među onima koji su uputili poruke bio je i Dejan Berić, srpski dobrovoljac u ruskoj vojsci.

“Republika Srpska nije nastala iz mržnje, već iz potrebe da se živi slobodno i svoje čuva. Kao što je vera temelj Crkve, tako je sloboda temelj naroda“, poručio je Berić putem Telegram kanala.

Čestitke je uputila i organizacija Narodna patrola iz Srbije, čiji su članovi poznati po ekstremističkim stavovima i otvorenoj podršci proruskim strukturama.

“Republika Srpska nastala je kao izraz volje za slobodom srpskog naroda koji nije želeo da živi neslobodno u šerijatskoj Bosni Alije Izetbegovića. Muslimani su oberučke prihvatili viziju svog vođe, čime su direktno poručili Srbima da im nije mesto u dominantno muslimanskoj državi. Srpski narod je, kada je uvideo da nema saradnje na nivou BiH, odlučio da u datim istorijskim okolnostima formira državu srpskog naroda“, navodi se u objavi.