Dvije evropske države sve bliže ujedinjenju: Sandu i Dan poslali jasnu poruku iz aviona
Čelnici Republike Moldavije i Rumunije posljednjih mjeseci sve otvorenije šalju signale o bliskosti dvije države, a zajednički nastup predsjednice Moldavije Maie Sandu i rumunskog predsjednika Nicușora Dana dodatno je podgrijao priče o mogućem historijskom ujedinjenju.
Početkom maja Sandu i Dan objavili su zajedničku fotografiju iz rumunskog vojnog aviona na putu prema Armeniji, gdje je održan sastanak Evropske političke zajednice. Na fotografiji nasmijani sjede jedno pored drugog, a objava je izazvala veliku pažnju u obje zemlje.
„Zajedno s predsjednikom Nicușorom Danom na putu prema glavnom gradu Armenije, gdje će se održati sastanak Evropske političke zajednice”, napisala je Maia Sandu na društvenim mrežama.
Bio je to prvi put da su predsjednici Moldavije i Rumunije zajedno otputovali na međunarodni skup i da su protokolarno dočekani kao politički tandem. Mnogi analitičari smatraju da takva simbolika nije slučajna te da predstavlja novu poruku o sve češćim razgovorima o mogućem ponovnom ujedinjenju dvije države.
Prvi put na vlasti lideri koji podržavaju ideju ujedinjenja
Po prvi put u modernoj historiji i u Bukureštu i u Kišinjevu nalaze se politički lideri koji pozitivno gledaju na mogućnost ujedinjenja. Raniji moldavski predsjednici uglavnom su izbjegavali ili odbacivali takvu ideju, dok je u Rumuniji jedan od rijetkih otvorenih zagovornika unionizma bio bivši predsjednik Traian Băsescu.
Maia Sandu godinama važi za političarku koja podržava približavanje Rumuniji, ali je dugo izbjegavala direktne izjave o ujedinjenju. Ipak, početkom 2026. godine prvi put je otvoreno rekla da bi na eventualnom referendumu glasala za zajedničku državu.
„Rumunija je spremna”, izjavio je rumunski predsjednik Nicușor Dan, koji je u više navrata jasno podržao mogućnost ujedinjenja.
Za razliku od nekih prethodnih rumunskih lidera, Dan prema Moldaviji ne nastupa s paternalističke pozicije, već insistira na partnerskom odnosu dvije zemlje. Takav pristup u Moldaviji nailazi na pozitivne reakcije, posebno među mlađim generacijama i proevropskim biračima.
Povezanost dublja od politike
Veze između Moldavije i Rumunije mnogo su dublje od aktuelne političke saradnje. Građani obje zemlje govore rumunski jezik, dijele zajedničku historiju i kulturni identitet, a veliki broj Moldavaca posjeduje i rumunsko državljanstvo.
Historijski gledano, nekadašnja Kneževina Moldavija podijeljena je još početkom 19. stoljeća između Ruskog i Osmanskog Carstva, pri čemu je granica postala rijeka Prut. Nakon Prvog svjetskog rata dio Moldavije koji je bio pod ruskom kontrolom odlučio se za ujedinjenje s Rumunijom.
Situacija se promijenila 1940. godine kada je Sovjetski Savez, u dogovoru s nacističkom Njemačkom, ponovo pripojio teritorij istočno od Pruta i formirao Moldavsku Sovjetsku Republiku. Nakon raspada Sovjetskog Saveza Moldavija je 1991. stekla nezavisnost.
Rat u Ukrajini promijenio raspoloženje
Ideja ujedinjenja dugo nije imala značajniju podršku među građanima, ali se politička klima posljednjih godina vidljivo mijenja. Posebno nakon ruske invazije na Ukrajinu porastao je broj građana Moldavije koji smatraju da bi bliže povezivanje s Rumunijom i Evropskom unijom predstavljalo sigurnosnu garanciju.
Prema istraživanjima provedenim tokom 2026. godine, oko 42 posto građana Moldavije podržava ideju ujedinjenja, dok je u Rumuniji podrška znatno veća i kreće se oko 72 posto.
Rumunija je danas najvažniji trgovinski partner Moldavije i jedna od ključnih država koje pomažu toj zemlji u energetskoj i političkoj integraciji prema Evropskoj uniji. Bukurešt je posljednjih godina imao važnu ulogu u smanjenju moldavske zavisnosti od ruske energije i povezivanju s evropskim energetskim sistemom.
Glavna prepreka ostaje Pridnjestrovlje
Iako tema ujedinjenja dobija sve više pažnje, put do eventualnog zajedničkog državnog okvira bio bi izuzetno komplikovan. Ustavne prepreke postoje u obje zemlje, a Moldavija je svojim ustavom definisana kao vojno neutralna država.
Dodatni problem predstavlja Pridnjestrovlje, separatistička regija pod kontrolom proruskih struktura, koja već decenijama funkcioniše izvan kontrole vlasti u Kišinjevu.
Istovremeno, proruske političke partije u Moldaviji optužuju Maiu Sandu za izdaju zbog podrške ideji ujedinjenja, dok dio analitičara smatra da takva pitanja dolaze u osjetljivom trenutku dok zemlja vodi pregovore o pristupanju Evropskoj uniji.
Ipak, visoka predstavnica Evropske unije za vanjsku politiku Kaja Kallas poručila je da eventualna odluka o ujedinjenju može biti isključivo stvar građana Moldavije i Rumunije.
„To je njihova stvar”, rekla je Kallas odgovarajući na pitanje o mogućem zajedničkom političkom projektu dvije susjedne države.