Ukrajinski general upozorio: Nestabilnost u BiH mogla bi imati posljedice za cijelu Evropu

Dok je pažnja evropskih država i NATO-a u najvećoj mjeri usmjerena na rat u Ukrajini, sigurnosna situacija na Zapadnom Balkanu ne bi smjela biti zanemarena, smatra ukrajinski sigurnosni stručnjak i general-major u penziji Mykola Zentsov.

U analizi objavljenoj za ukrajinsku državnu novinsku agenciju Ukrinform, Zentsov Bosnu i Hercegovinu navodi kao jednu od najosjetljivijih tačaka u regiji. Važno je naglasiti da dio njegovih navoda predstavlja lične sigurnosne procjene i analize, a ne nezavisno potvrđene činjenice.

Upozorenje na moguću destabilizaciju

Zentsov smatra da politička situacija u Bosni i Hercegovini ne može biti posmatrana odvojeno od šireg geopolitičkog sukoba između Rusije i Zapada.

Prema njegovoj procjeni, eventualno ozbiljnije pogoršanje prilika na Balkanu moglo bi zahtijevati dodatno angažovanje Evropske unije i NATO-a, čime bi dio političkih, sigurnosnih i vojnih kapaciteta bio preusmjeren sa istočnog krila Evrope.

„Dok je pažnja Zapada prikovana za rat Rusije protiv Ukrajine, na Balkanu se formira još jedno potencijalno žarište nestabilnosti“, navodi Zentsov.

Dodaje da bi svaka ozbiljnija kriza u Bosni i Hercegovini mogla imati posljedice koje bi se osjetile i izvan granica zemlje.

Dejtonski sistem vidi kao ranjivu tačku

U svojoj analizi posebnu pažnju posvećuje političkom uređenju Bosne i Hercegovine uspostavljenom Dejtonskim mirovnim sporazumom.

Podsjeća da BiH čine Federacija Bosne i Hercegovine, Republika Srpska i Brčko distrikt sa posebnim statusom, dok na državnom nivou djeluju zajedničke institucije, uključujući jedinstvene Oružane snage BiH.

Prema njegovom mišljenju, ovakav sistem godinama je osiguravao mir, ali istovremeno ostavlja prostor za političke blokade i slabljenje državnih institucija.

U tom kontekstu posebno spominje predsjednika Republike Srpske Milorada Dodika i njegove dugogodišnje političke veze s Moskvom.

Tvrdnje o postepenom slabljenju države

Jedna od ključnih teza Zentsovljeve analize odnosi se na ono što naziva „salami-secesijom“, odnosno postepenim slabljenjem državnih institucija kroz niz pojedinačnih političkih poteza.

„Ruske specijalne službe razvile su na teritoriji Republike Srpske infrastrukturu podrške takozvanoj salami-secesiji“, tvrdi Zentsov.

Međutim, za ovu tvrdnju u samoj analizi nisu ponuđeni javno dostupni niti nezavisno potvrđeni dokazi, zbog čega je treba posmatrati kao procjenu autora.

On također upozorava na mogućnost ponovnog formiranja zasebnih oružanih struktura u Republici Srpskoj, što bi, prema njegovom mišljenju, predstavljalo ozbiljan izazov postojećem ustavnom i sigurnosnom poretku Bosne i Hercegovine.

Navodi o ruskim mrežama

Zentsov u analizi iznosi i tvrdnje o postojanju mreža pojedinaca i organizacija koje, prema njegovoj procjeni, mogu biti povezane s ruskim utjecajem u regionu.

„Pod pokrićem ‘pravoslavnih bratstava’, motociklističkih klubova i sportskih organizacija stvorena je mreža radikala koji su prošli obuku kod ruskih instruktora i spremni su za oružane provokacije“, navodi on.

Ni ove tvrdnje nisu nezavisno potvrđene, niti su u analizi predstavljeni konkretni dokazi koji bi ih potkrijepili.

Informacijski i cyber utjecaj

Poseban dio analize odnosi se na informacijske i cyber aktivnosti za koje Zentsov smatra da predstavljaju važan segment ruskog djelovanja na Balkanu.

Kao primjer navodi cyber napade na Beogradski centar za bezbjednosnu politiku, koje pojedine zapadne sigurnosne institucije povezuju s grupama za koje se vjeruje da imaju veze s ruskim obavještajnim strukturama.

Govoreći o regionalnom utjecaju Rusije, ističe da se on, prema njegovoj procjeni, ne ostvaruje isključivo političkim kanalima, već i putem informacijskih kampanja, cyber aktivnosti i različitih mreža utjecaja.

U tom kontekstu spominje i Rusko-srpski humanitarni centar u Nišu, za koji su pojedini zapadni zvaničnici ranije izražavali sumnje, dok su Srbija i Rusija takve tvrdnje više puta odbacile.

Brčko vidi kao posebno osjetljivo područje

Najveću pažnju u analizi Zentsov posvećuje Brčko distriktu zbog njegovog strateškog geografskog položaja.

Podsjeća da Brčko povezuje istočni i zapadni dio Republike Srpske te da ima poseban administrativni status i međunarodnu superviziju.

Prema njegovoj procjeni, upravo bi to područje moglo biti jedno od najosjetljivijih u slučaju ozbiljnije sigurnosne eskalacije.

„Među scenarijima vojne eskalacije eksperti najčešće razmatraju pokušaj srpskih snaga da probiju koridor kroz Brčko kako bi povezale istočne i zapadne teritorije“, navodi Zentsov.

Za ovakav scenario ne postoje javno dostupne informacije koje bi ukazivale da se trenutno priprema ili planira.

Poziv na preventivne mjere

Na kraju analize Zentsov poručuje da Zapad, prema njegovom mišljenju, ne bi trebao čekati da politička kriza preraste u sigurnosnu.

Kao moguće mjere navodi jačanje međunarodnog sigurnosnog prisustva u osjetljivim dijelovima Bosne i Hercegovine, sankcionisanje aktera koji podrivaju dejtonski poredak te intenzivniju saradnju evropskih sigurnosnih i obavještajnih službi.

Njegova osnovna poruka jeste da se politička stabilnost Bosne i Hercegovine, kako smatra, mora posmatrati kao dio ukupne evropske sigurnosti.

„Balkan se ne smije ostaviti izvan fokusa. Historija Evrope više puta je pokazala da balkanske krize rijetko ostaju isključivo regionalne“, zaključuje Zentsov.