KLUPKO SE ODMOTAVA: Novi pokušaj mijenjanja narativa o BiH iz SAD-a, u fokusu višegodišnje lobiranje vlasti RS

Vlasti Republike Srpske godinama izdvajaju milionske iznose iz budžeta za angažman američkih lobističkih kuća s ciljem promoviranja drugačijeg narativa o ratu u Bosni i Hercegovini i položaju ovog entiteta na međunarodnoj sceni.

Povod za nove reakcije izazvao je tekst objavljen u američkom konzervativnom mediju Washington Examiner pod naslovom „Let Bosnia collapse: Why Trump must recognize Republika Srpska“ („Pustite Bosnu da se uruši: Zašto Trump mora priznati Republiku Srpsku“). U autorskom komentaru iznose se stavovi kojima se osporava postojeći ustavni poredak Bosne i Hercegovine te zagovara priznanje Republike Srpske kao nezavisnog političkog subjekta.

Autor teksta Bosnu i Hercegovinu opisuje kao „umjetnu državu“ i „neuspjeli multietnički eksperiment“, tvrdeći da je Dejtonski mirovni sporazum samo zamrznuo ratne linije bez stvarnog rješavanja političkih problema. Kao dodatni argument navodi demografski pad stanovništva, predstavljajući ga kao dokaz neodrživosti sadašnjeg ustrojstva države.

U tekstu se, između ostalog, navodi da je Dejtonski sporazum „zarobio“ više od milion bosanskih Srba unutar Bosne i Hercegovine te da bi Washington trebao preispitati dosadašnji pristup prema BiH. Autor pritom iznosi tvrdnju da sadašnje granice i politički sistem ne mogu dugoročno opstati.

Ništa nije slučajno

Prema navodima Slobodne Bosne, objava ovakvog sadržaja nije izolovan slučaj, već se dovodi u vezu s dugogodišnjim lobističkim aktivnostima vlasti Republike Srpske u Sjedinjenim Američkim Državama.

Kako tvrdi ovaj medij, cilj takvih aktivnosti jeste pokušaj utjecaja na dio američke političke i medijske javnosti kroz objavljivanje autorskih komentara koji zastupaju stavove bliske politici vlasti u Banjoj Luci.

U tekstu objavljenom u Washington Examineru izostavljene su brojne međunarodno utvrđene činjenice koje se odnose na rat u Bosni i Hercegovini, uključujući presude međunarodnih sudova za genocid i druge ratne zločine počinjene tokom sukoba devedesetih godina.

Selektivno predstavljanje historijskih činjenica

Kritičari ovakvih objava upozoravaju da se kroz pojedine autorske tekstove pokušava selektivno prikazati historija rata, pri čemu se zanemaruju pravosnažne presude međunarodnih sudova.

Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju (ICTY) i Međunarodni sud pravde (ICJ) donijeli su presude kojima su utvrđene činjenice o genocidu u Srebrenici, kao i odgovornost najvišeg političkog i vojnog rukovodstva bosanskih Srba za niz ratnih zločina počinjenih tokom rata u Bosni i Hercegovini.

Upravo zbog toga, dio analitičara smatra da tekstovi poput ovog nastoje relativizirati ili potisnuti međunarodno utvrđene činjenice iz javnog diskursa.

Kako funkcioniše lobiranje kroz autorske komentare

Politički analitičari godinama ukazuju da angažovanje lobističkih kuća u Washingtonu ne znači automatski promjenu zvanične politike Sjedinjenih Američkih Država, ali može otvoriti prostor za objavljivanje autorskih tekstova u pojedinim medijima i stručnim publikacijama.

Na taj način određeni politički stavovi dobijaju dodatnu vidljivost, stvarajući utisak da dolaze od nezavisnih autora ili analitičara, iako često predstavljaju narative koji odgovaraju interesima njihovih naručilaca.

Objava u osjetljivom političkom trenutku

Objavljivanje ovakvog teksta dolazi u periodu pojačanih političkih tenzija i uoči oktobarskih izbora u Bosni i Hercegovini.

Istovremeno, u Republici Srpskoj vodi se intenzivna politička rasprava o uvođenju novih izbornih tehnologija koje bi, prema njihovim zagovornicima, trebale povećati transparentnost izbornog procesa i smanjiti mogućnost izbornih nepravilnosti.

Autori kritika smatraju da se ovakve medijske objave prije svega koriste za političku promociju unutar Republike Srpske, gdje se kasnije predstavljaju kao dokaz navodne promjene raspoloženja u američkim političkim krugovima prema statusu tog entiteta.

Iako pojedini autorski tekstovi mogu privući pažnju javnosti, oni sami po sebi ne predstavljaju zvaničan stav administracije Sjedinjenih Američkih Država niti odražavaju službenu američku vanjsku politiku prema Bosni i Hercegovini.