Vijeće sigurnosti Ujedinjenih nacija zakazalo je za 12. maj sjednicu na kojoj će se raspravljati o stanju u Bosni i Hercegovini. Kao i do sada, ključni dokument koji će biti razmatran jeste izvještaj visokog predstavnika Christiana Schmidta.
Međutim, paralelno s tim procesom, u diplomatskim krugovima pojavio se još jedan dokument. Vlada Republike Srpske proslijedila je vlastiti izvještaj, datiran na 1. maj, koji je potpisao entitetski premijer Radovan Višković, a koji je, prema dostupnim informacijama, dostavljen i Stalnoj misiji Kine pri Ujedinjenim nacijama.
Riječ je o materijalu koji nema formalni status u okviru procedura UN-a, ali se, kao svojevrsni neformalni dokument, i ranijih godina distribuirao diplomatskim kanalima.
Dvije verzije dokumenta
Zanimljivo je da je na zvaničnoj stranici Vlade RS objavljena skraćena verzija izvještaja. U njoj nedostaju pojedini dijelovi koji se odnose na politički i sigurnosno osjetljive teme.
Prema informacijama iz diplomatskih izvora, puni sadržaj dokumenta sadrži formulacije koje bi mogle izazvati reakcije institucija na državnom nivou, ali i međunarodne zajednice.
U dijelu izvještaja navodi se:
“Perspektiva potpune bošnjačke dominacije u BiH izaziva veliki strah i zabrinutost kod Srba i Hrvata i s razlogom treba da bude predmet brige i širom Evrope, imajući u vidu postojanje značajnih žarišta radikalnog islama u okviru bošnjačke zajednice.”
U dokumentu se koriste ovakve ocjene bez navođenja konkretnih dokaza koji bi ih potkrijepili.
Političke kvalifikacije bez dokaza
Dalje se iznose tvrdnje o političkoj sceni u Bosni i Hercegovini. Jedna od stranaka opisuje se kao “islamistička” i dovodi u vezu sa organizacijom Muslimanska braća, iako se ne navodi njen naziv.
U tekstu se dodatno ističe:
“Imajući u vidu takve stavove u bošnjačkom političkom vrhu, ne treba da iznenađuje što su teroristički napadi na tlu Evrope i Sjedinjenih Američkih Država sa najvećim brojem žrtava u proteklim decenijama bili povezani sa radikalnim zajednicama u BiH”.
Ni ove tvrdnje nisu potkrijepljene konkretnim dokazima u samom dokumentu.
Stavovi o nadležnostima i Dejtonu
Izvještaj sadrži i dio koji se odnosi na institucionalna pitanja. Naglašava se uloga entitetskih institucija u borbi protiv terorizma, uz insistiranje na očuvanju autonomije Republike Srpske u okviru Dejtonskog sporazuma.
Istovremeno se navodi da Republika Srpska nema plan za otcjepljenje, ali se ističe protivljenje jačanju državnih institucija i centralizaciji.
Kritike međunarodnih aktera
U dokumentu se ponavljaju raniji stavovi vlasti RS o ulozi visokog predstavnika i Ustavnog suda BiH. Njihove odluke se dovode u vezu s političkim procesima u zemlji, uz ocjene koje sugeriraju prekoračenje nadležnosti.
Također se spominje i sudski postupak protiv predsjednika RS Milorada Dodika, koji se u dokumentu opisuje kao politički motivisan, bez detaljnog osvrta na pravne argumente.
Dokument van formalne procedure
Na kraju, važno je naglasiti da ovaj izvještaj nema zvaničan status u okviru Ujedinjenih nacija. Riječ je o materijalu koji se distribuira putem diplomatskih kanala, ali ne predstavlja dio formalne dokumentacije koju razmatra Vijeće sigurnosti.
Ipak, sadržaj i formulacije koje sadrži već izazivaju pažnju, jer otvaraju prostor za političke reakcije i dodatno zaoštravanje retorike u vezi s Bosnom i Hercegovinom.