Američki predsjednik Donald Trump razmatra mogućnost povlačenja dijela američkih snaga iz Evrope, što predstavlja potencijalno ozbiljan zaokret u sigurnosnoj politici Sjedinjenih Američkih Država. Kako navodi visoki zvaničnik Bijele kuće, razlozi za ovakvo razmatranje leže u nezadovoljstvu angažmanom NATO saveznika u vezi s osiguravanjem Hormuškog moreuza, ali i u zastoju inicijativa koje se odnose na kupovinu Grenlanda.
Zvaničnik Bijele kuće, koji je želio ostati anoniman kako bi mogao govoriti o internim raspravama, izjavio je za Defence News da konačna odluka još uvijek nije donesena, te da Pentagon zasad nije dobio konkretan zahtjev za izradu planova o smanjenju broja američkih vojnika na evropskom tlu.
Pogoršani odnosi sa saveznicima
Sama činjenica da se razmatra ovakav potez ukazuje na vidno pogoršanje odnosa između Vašingtona i evropskih NATO saveznika u posljednjem periodu. Posjeta generalnog sekretara NATO-a Marka Ruttea Bijeloj kući, održana u srijedu, prema dostupnim informacijama, nije rezultirala značajnijim pomakom u odnosima koji se sve češće opisuju kao najnapetiji od osnivanja NATO-a 1949. godine.
Ranije je iz Bijele kuće saopćeno da je Trump razmatrao čak i mogućnost potpunog povlačenja Sjedinjenih Američkih Država iz NATO saveza, što bi predstavljalo presedan s dalekosežnim posljedicama po globalnu sigurnosnu arhitekturu.
Moguće posljedice po Evropu
Eventualno smanjenje broja američkih vojnika u Evropi značilo bi i smanjenje sigurnosnih obaveza Vašingtona na ovom kontinentu, ali bez formalnog napuštanja NATO-a. Takav potez otvorio bi i niz ustavnopravnih pitanja unutar same Amerike, ali i dodatno uzdrmao povjerenje među saveznicima.
Sjedinjene Američke Države trenutno imaju više od 80.000 vojnika raspoređenih širom Evrope, čime već decenijama predstavljaju ključni stub sigurnosti kontinenta. Više od 30.000 vojnika stacionirano je u Njemačkoj, dok se značajne snage nalaze i u Italiji, Ujedinjenom Kraljevstvu i Španiji.
Dodatne tenzije: Grenland i Iran
Odnosi između Trumpa i NATO saveznika dodatno su zaoštreni u posljednjim mjesecima. Početkom januara izazvao je novu transatlantsku krizu ponovnim prijedlogom o pripajanju Grenlanda, teritorije koja pripada Danskoj.
Istovremeno, od početka rata s Iranom 28. februara, Trump javno izražava nezadovoljstvo zbog, kako smatra, nedovoljne podrške saveznika u vezi s ponovnim otvaranjem Hormuškog moreuza. Ova strateški izuzetno važna ruta za globalno snabdijevanje energentima i dalje je u velikoj mjeri zatvorena, uprkos krhkom primirju najavljenom ove sedmice.
Nejasna očekivanja prema saveznicima
Diplomatski izvori iz NATO-a ranije su ukazivali na to da Sjedinjene Američke Države nisu jasno definirale očekivanja prema saveznicima kada je riječ o eventualnoj misiji u Hormuškom moreuzu. Nije precizirano da li bi takva operacija trebala započeti tokom samog sukoba ili nakon njegovog okončanja, niti su jasno navedene konkretne obaveze pojedinačnih država članica.
Neizvjesnost pred konačnu odluku
Za sada nije poznato koje bi evropske zemlje mogle biti direktno pogođene eventualnim povlačenjem američkih snaga, niti koliki bi broj vojnika bio obuhvaćen ovom mjerom.
Ipak, već i razmatranje ovakvog scenarija ukazuje na ozbiljne promjene u odnosima unutar NATO saveza i otvara pitanja o budućnosti sigurnosne stabilnosti Evrope u slučaju da Sjedinjene Američke Države odluče smanjiti svoje vojno prisustvo na kontinentu.