data-nosnippet>
Istraživačka emisija „OZNNA“ na FACE TV-u objavila je podatke o novcu koji su vlasti Republike Srpske tokom 19 godina izdvajale za lobiranje u Sjedinjenim Američkim Državama. Prema tom istraživanju, od 2007. godine angažovano je više od 20 lobističkih kuća, kojima je ukupno isplaćeno 56.652.642 dolara, odnosno približno 99,2 miliona KM.
Podatke je predstavio novinar Senad Hadžifejzović. Prikupljeni su iz američkih izvještaja o stranim lobističkim aktivnostima, poznatih kao FARA dokumenti.
Prve firme i najveći iznosi
Među prvim angažovanim firmama bila je Quinn Gillespie & Associates. Njoj je od 2007. do 2010. godine, prema istraživanju, isplaćeno oko 5,7 miliona dolara za medijsku strategiju i političke aktivnosti.
Posebno se izdvaja firma Picard Kentz & Rowe. Njoj je tokom deset godina, od 2009. do 2019, navodno uplaćeno oko 19,6 miliona dolara za pravno savjetovanje i druge aktivnosti.
Istraživanje navodi i da je predstavništvo Republike Srpske u SAD-u, koje je vodila Drina Vlastelić Rajić, od 2013. do kraja 2025. godine koštalo više od 7,2 miliona dolara.
Lobističkoj kući McGinnis Lochridge, koja je zastupala interese pred američkim Kongresom i državnim institucijama, prema istim podacima isplaćeno je oko 6,9 miliona dolara.
Lobiranje za ukidanje sankcija
Prema istraživanju FACE TV-a, dio aktivnosti u novijem periodu odnosio se na pokušaje ukidanja američkih sankcija Miloradu Dodiku i njegovim saradnicima.
Firma Zell and Associates International Advocates angažovana je krajem 2024. godine. Za njene usluge je, prema objavljenim podacima, do sada isplaćeno oko 2,4 miliona dolara.
Spominje se i firma RRB Strategies, povezana s bivšim guvernerom Illinoisa Rodom Blagojevićem. Njoj je navodno isplaćeno više od 1,5 miliona dolara.
Posebnu pažnju privukao je ugovor s kanadskom kompanijom Dickens & Madson, na čijem je čelu Ari Ben-Menashe. Prema istraživanju, ugovor vrijedan četiri miliona dolara uključivao je aktivnosti usmjerene na pridobijanje međunarodne podrške za nezavisnost Republike Srpske, između ostalog u Izraelu i Saudijskoj Arabiji.
Među imenima i bivši šef misije OSCE-a
U istraživanju se spominje i Jonathan Moore, bivši šef Misije OSCE-a u BiH. On je preko firme Lucas Compton LLC navodno imao dogovorenu mjesečnu naknadu od 40.000 dolara.
Navode se i firme povezane sa Susie Wiles, koja je u vrijeme na koje se odnosi dio istraživanja bila povezana s političkim krugovima Donalda Trumpa.
Konačan iznos može biti drugačiji
Hadžifejzović je na kraju priloga upozorio da svi finansijski izvještaji za posljednje mjesece još nisu dostupni. Zbog toga se konačan iznos potrošenog novca može razlikovati od trenutno objavljenog.
Prema podacima predstavljenim u emisiji, ukupni evidentirani iznosi za lobiranje u SAD-u već dostižu gotovo 100 miliona KM.
Šta znače ovi podaci
Lobiranje u Sjedinjenim Američkim Državama je uobičajena i zakonom uređena djelatnost. Strani klijenti koji angažuju lobiste dužni su da to prijavljuju, a ti izvještaji su javno dostupni. Upravo na takvim dokumentima, prema navodima emisije, počiva i ovo istraživanje.
Iznosi koje je objavio FACE TV odnose se na period od skoro dvije decenije i obuhvataju različite vrste usluga. Među njima su medijska strategija, pravno savjetovanje, zastupanje pred američkim institucijama i aktivnosti vezane za međunarodnu podršku.
Treba imati na umu da je riječ o podacima iz jednog istraživanja i da se pojedini iznosi u njemu navode kao „navodni“. Kako je upozorio i sam autor priloga, kompletna slika bit će poznata tek kada budu dostupni svi izvještaji za posljednje mjesece.